Sosyal ağlar, Facebook ve MySpace ile bu kadar yaygınlaştı. Türkiye’de Facebook daha popüler oldu. Ben öyle gözlemledim. MySpace’i gençler bilse de daha çok müzik dinlemek için kullanıyorlar. Facebook ise çok daha geniş bir yaş kitlesine hitap ediyor. Sosyal ağların bugüne nasıl geldiğini burada anlatmıştım. Hatta Twitter‘ı anlatmıştım. Bugün ise bir sosyal ağın ömrünü inceleyeceğim.

Facebook ve MySpace ilk sosyal ağlar mı? Hayır. Fakat bunlar geniş çapta başarılı olan nadir örnekler. Kendilerinden daha önce de sosyal ağlar vardı daha sonra da olacak. Sosyal ağların yaşam döngüsü insanlarınki gibi. Her birinin ömrü, popüleritesi, kullanım yaygınlığı farklı.

Yeni bir sosyal ağın oluşması için en iyi yöntem iyi bir fikirdir. Bu fikir yeni bir sosyal ağın kurulmasına neden olabilir. Yeni fikir bulunamıyorsa zaten mevcut olan bir fikir de kopyalanabilir. Fakat özgün olmayan bir sosyal ağ pek çok durumda başarısız olacaktır. Bu kısma sosyal ağın oluşması diyebiliriz. Hamilelik süreci yani. Sosyal ağ duyurulana kadar veya tanıtımlarla kullanıcıya ulaşana kadar bu süreçte sayılır.

Ağ, çaba sarfetmeden kullanıcı kendi kendine gelmeye başladığı zaman doğmuş demektir. Örneğin Twitter televizyona reklam falan vermedi. Çok popülerleşti herkes konuştu oradan haberiniz oldu (bkz. MySpace TV reklamı vermişti). Bence bir ağın başarısı da buna bağlı. Hatta başarılı olup olmayacağı burada belli oluyor. Bugün bildiğimiz sosyal ağların çoğu milyonlarca kullanıcının olduğu servisler. Zaten kullanıcı sayısı az olunca hem tanınmıyor hem de orada bulunmanın bir anlamı kalmıyor. Yeni fikir güzelse bile olgunlaşması zaman alıyor. Bugün bildiğimiz pek çok sosyal ağ kurulurken arkasında finansal bir destek olmadan başlıyor. Bu da istenilen düzeye gelmek için çok fazla zaman tanımıyor. Örneğin Friendfeed’in gelişimini bloglarından görebilirsiniz. 2007′de yeni ofislerine taşındıklarında 3 kişilermiş. Bugün ise vardıkları nokta çok farklı. Sosyal ağın “pişmesi” zaman alabiliyor.

Bir süre sonra “pişmiş” sosyal ağ eskisi gibi olmamaya başlar. Bunu daha çok kullanıcılar sezer. Kullanıcı sayısı arttıkça ortam eskisi gibi olmaz. Örneğin Facebook. Eskiden kimse yoktu fakat bugün ailelerimiz bile üye. Çok yakında böyle birşeyin Friendfeed’in başına gelmesinden korkuyorum. Geliştiriciler nasıl yaklaşıyordur bilmiyorum. Daha çok kullanıcı alıp eski kullanıcıyı kaybetmek. Bu noktalarda sosyal ağ ölmeye başlıyor.

Sosyal ağın pek çok ölme nedeni olabilir. Birinden yukarıda bahsettim. Bir diğer neden de yeni bir reklam politikası olabilir. Giderler çok fazla olunca doğal olarak kar edebilmek için bir reklam politikası izleniyor. Örneğin last.fm’in yeni getirdiği 30 şarkıdan sonra ücretsiz dinleyememe. Bu last.fm’i öldürmeyecek. Hatta kısa vadede kullanıcı sayısının artmasına sebep olacak. Fakat zamanla bu ağ gereksiz kullanıcılardan arınacak ve çoğunlukla içerik için para ödeyenler kalacak.

Büyük bir tasarım değişikliği de yine “küskünler” oluşmasına neden olabilir. Facebook bugünkü tasarıma gelmek için iki kere büyük tasarım değişiklikleri yaptı. İkisinde de kullanıcılar memnun değildi. Kullanmaya devam ettiler fakat eskisi kadar çok kullanmamaya başladılar. Bir sosyal ağdaki arkadaşlarınız artık orayı kullanmamaya başlarsa bu sizi de kullanmamanız konusunda etkileyecektir. Sonuçta sosyalleşmenin olmadığı bir sosyal ağ iş yapamaz.

Sosyal ağların ölümleri için birkaç uç örnek daha var. Fakat bunlar pek gerçekçi olmadığı için bahsetmeyeceğim.

Sosyal ağları kendi hallerine bırakalım. Onlar kendi yollarını bulacaklardır.