Cloud Computing Nedir? Cloud Computing Uygulamaları

Onur Baykal — Wed, 10 Jun 2009 19:03:17 +0000

Çipler küçülüyor, işlemciler hızlanıyor, kartlar ısınıyor. Peki nereye kadar? Nerede okuduğumu hatırlamıyorum ama bilmem kaç nanometreden az çip üretilmesi imkansızmış (5-15 arası bir şeydi sanırım). Şimdiki çipler maksimum mikron boyutunda olduğu için daha yolumuz uzun (uTorrent’in µ’su). Fakat bir yerde elbette tıkanacağız. Tabii o zamanki işlem güçleri bugün hayal edemeyeceğimiz seviyelerde olacaktır (belki platform değişiklikleriyle veya yeni teknolojilerle farklı alanlara sıçramak mümkün. kuantum bilgisayarları mesela. onunla ilgili de bir yazı yazayım). Fakat bugünün teknolojisiyle tek bilgisayarda ulaşılabilecek hız zaten sınırlı. Bunun yerine bilgisayarı birleştirerek çok daha yüksek hızlara ulaşılıyor. Bu bilgisayar kümesi tek bilgisayar gibi davranıp işlemlerinizi görüyor. Buna da cluster, bilgisayar kümesi deniliyor. Yüksek işlem gücü gerektiren işler için kullanılıyorlar. Dünyanın en hızlı bilgisayarı falan da bu yöntemle oluşturuluyor.

Cloud Computing, bilgisayar kümeleriyle karıştırılıyor. Cloud Computing (buna tam bir Türkçe kavram bulamadı(k)m. Tam karşılayan bir şey yok) bu kümeler üzerinde yaşıyor. Fakat tamamen farklı şeyler. Yandaki videoyu izlerseniz Cloud Computing’in ne olduğunu anlayacaksınız. Tabii ben yine de anlatacağım. Sadece bununla da kalmayacağım bazı uygulamaları göstereceğim, neler yapılabilir onu da anlatacağım. Geliştiriciler için de, kullanıcılar için de, firmalar için de (yani herkes memnun) oldukça efektif ve yararlı bir yöntem. Peki ne?

Nedir?

Bugünün bilgisayarları çevrimdışı olarak da çalışabiliyor. Bu çevrimdışı olduğumuz kısımda istediğimiz işlemleri yapabilmek için güçlü donanımları bulunuyor. Oyun oynamak, yazı yazmak gibi işlemler işlem gücü gerektiriyor. Çevrimiçi olduğumuz zamanda ise bir tarayıcı aracılığıyla işlemlerinizin bir kısmını internet üzerinde gerçekleştirebiliyorsunuz.

Bugün internet üzerinden ulaşılabilmek için barındırma “hosting” hizmeti kullanmanız gerekiyor. Sunduğunuz servis zamanla büyüyünce “hosting” yetmemeye başlıyor ve internete yüksek hızlı kablolarla bağlı bilgisayarlar satın alıyorsunuz (veya kiralıyorsunuz). Bunlara sunucu deniliyor. Daha çok kişiye hizmet verebilmek için daha çok bilgisayar alıyorsunuz. Servisiniz için oldukça fazla işlem gücü oluşuyor. Fakat servisinizin gece 1’deki kullanımı ile akşam 7’deki kullanımı bir olmuyor. Doğal olarak düşük kullanım olan saatlerde pek çok sunucunuz boşa çalışıyor. Teknik olarak para kaybediyorsunuz.

Cloud Computing’de ise (video’yu izleyin bence) belirli sunucu sayınız yok. Kullanımınıza göre gerektiği kadar sunucu size sunuluyor. Sunucuları tüm zamanlar kullanmak yerine ihtiyacınız olduğunda kullanıyorsunuz. Böylece hızdan taviz vermeden tasarruf yapmış oluyorsunuz. Ücretlendirme de sunucu kullanımınıza göre yapılıyor. Videoda örnek verildiği gibi bir elektrik sayacı gibi düşünebiliriz. Buradan düşünerek Cloud Computing servisine “değişken küme sunucu” ismini atıyorum. Beğenen alır kullanır.

Cloud Computing’in bizi daha çok ilgilendiren kısmı nasıl çalıştığından çok neler yapılabileceği ve bize gelecekte neler sunacağı. Şimdi bunlara değiniyorum.

Neler Yapılabilir? Ne Olacak?

Aslında bugün farkında olmasak da Cloud Computing’in bize sunduğu servislerden yararlanıyoruz. Google’ın pek çok servisi gelecekte standart haline gelecek yazılımların öncüleri. Gmail’in bizlere çok fazla alan sunmasındaki alametifarika bu. Zaten pek çok kullanıcı doldurmadıklarından dolayı sorun yok. Siz alan kullanmaya devam ettikçe sunuculardan size özel yer ayrılıyor. Böylece herkese teorik olarak 7GB yer sunulmuş oluyor.

Şu an tam olarak Cloud Computing ile çalışan servisler yok. Zaten bu servisler şimdi kullandığımız işletim sistemleri internete taşınıncaya kadar arada kullanacağımız geçiş programları. Hemen anlatıyorum. Kişisel bilgisayarlarımız daha hızlanmak yerine sadece internete girebilecek performansta kalacak. Böylece pil süresiydi kıldı tüydü gibi dertlerimiz olmayacak. İşletim sistemlerimiz internet üzerinde bulunacak ve Cloud Computing ile çalışacak. Oyun oynarken bize daha çok işlem gücü, internette gezinirken daha az işlem gücü sunulacak. Fakat bu işletim sistemini kullanabilmek için demin de belirttiğim gibi sürekli internet bağlantısı gerekiyor. Hem de en yüksek hızlısından. Bağlantı olmadığı zaman işletim sistemi internet üzerinde olan bilgisayarlar “pek” işe yaramayacaktır. Elbette çözüm sunarlar ancak bu bilgisayarlar düşük hızlı olacağı için ve verileriniz internette saklanacağından pek bir şey yapılamaz.

Bu şekilde işletim sistemleri deneyimsiz kullanıcılar için de oldukça kolay olacaktır. Program yükleme, kaldırma bekleme olmadan (veya çok çok az beklemeyle) kurulup kaldırılabilecektir. Uyumluluk, güncelleme, yeni sürüm gibi dertler unutulup gidecektir. Ayrıca Apple AppStore gibi çözümlerle korsan yazılım büyük ölçüde yok olacaktır. Bilgisayar üzerinde kurulu olmayan işletim sistemlerinin bir faydası da aynı işletim sistemine, dosyalara farklı bilgisayarlardan kolayca ve zaman kaybı olmadan ulaşılabileceğidir. Hatta bu işletim sistemlerinin mobil versiyonlarıyla da aynı deneyim yaşanabilir. Pek çok hoş yönü olmasına rağmen internete bağımlı olması bu yöntemin en zayıf noktası.

Bu işletim sistemlerinin denemeleri mevcut. Bir örneği iCloud. Çevrimiçi hizmet veren bu servis neredeyse tamamen bir işletim sistemi. Fakat bu işletim sistemlerinin yol açacağı donanımsal gelişmeler konusunda bir faydası yok. Bu tür gelişmeler Google, Microsoft, Apple… gibi firmaların ürün üretmesiyle meydana gelecektir. Ekran kartı olmayan fakat grafik

işleme yapabilen bilgisayarlar.

Yine iCloud’a benzer şekilde eyeOS da hizmet veriyor. Pek çok işlevi çalışıyor fakat hala genel kullanıma uygun değil. Halen pek çok kişinin internete sürekli ulaşma imkanı yok. Ayrıca halen bu sistemleri efektif kullanabilmek için yeterli internet hızları da yaygın değil. Ayrıca bu işletim sistemlerini çalıştırabilmek için düşük konfigürasyonlu bilgisayarlar yeterli kalmıyor. Windows’tan daha çok kaynak tükettikleri gibi aynı performans/kalite oranını sunamıyorlar. Ayrıca veri güvenliği, firmaların devamlılığı gibi konularda da şüpheler söz konusu. Anlayacağınız daha bir süre çevrimiçi işletim sistemlerimiz olmayacak. Fakat (devrimsel nitelikte bir gelişme olmazsa) buna benzer ve büyük firmalar tarafından geliştirilip sunulan işletim sistemleri görmemiz çok uzak değil.

Tamamen çevrimiçi çalışan bu işletim sistemleri teknolojik yetersizlikler yüzünden geleceğe ertelenmiş olsa da yarı-çevrimiçi olan deneme sürümleri de var. Burada tanıtacaklarım şu an kullanılan Linux üzerine geliştirilmiş ve çevrimdışı olarak da servis verebilen, Ubuntu üzerine geliştirilmiş bir işletim sistemi. Bu işletim sistemi şu an sadece geliştiricilere açık. Çevrimiçi entegrasyonları sıradan işletim sistemlerinden daha iyi olsa da çevrimdışı özelliklerini de yitirmemişler. Tabii düşük donanım istekleri bunlar için de tam olarak geçerli değil (Linux olduğu için pek çok düşük sistemli bilgisayarda çalışacaktır ama çok düşük sistemler olmayacaktır).

Jolicloud yarı-sosyal bir işletim sistemi. Ubuntu tabanlı ama kendi web servisleriyle bağlantılı. Hesap açıyorsunuz ve bu hesapla jolicloud’un kendi sosyal ağında bilgisayarınızda yaptıklarınızla ilgili güncellemeler paylaşabiliyorsunuz. Jolicloud program yükleme aşamasında büyük kolaylıklar getirmiş. Siz yüklemek istediğiniz programı seçiyorsunuz o da otomatik olarak internetten indiriyor ve kuruyor. Müdahale gerektirmiyor (hoş Linux’un kurulum yönetimi de buna oldukça yakın bir şekilde işliyor). Güncellemeler olduğunda işletim sistemi otomatik olarak bu güncellemeleri indiriyor ve kuruyor. Bu işlemleri internet üzerinden gerçekleştirdiğiniz için yarı-çevrimiçi özellik kazanıyor. Fakat yüklediğiniz programları internet üzerinde çalıştırmadığınızdan dolayı tam olarak çevrimiçi olamıyor. Ayrıca internete bağlı olmadığınız zaman da daha önceden kurmuş olduğunuz programları çalıştırabiliyor, bilgisayarınızın hard diskinde depolanmış olan verilere ulaşabiliyorsunuz. Zaten jolicloud’un hedef kitlesi netbook kullanıcıları. Tam olarak bir çevrimiçi işletim sistemi olduklarını da iddia etmiyorlar. Fakat kendi sosyal ağ benzeri yapılarıyla değişik bir konsept sunuyorlar. Bu işletim sistemi geliştiricilere özel kapalı Alpha aşamasında.

Ubuntu One’dan bahsedecektim ama kendisi bir işletim sistemi değil Ubuntu üzerine kurulan bir eklentiymiş. Ubuntu One’ın özelliği bilgisayarınızdaki dosyaları internette size verilen bir alanda depolayıp daha sonra başka bilgisayarlarla senkronize edebilmeniz. Buna benzer servisler zaten mevcuttu. Tam tanıtımı okumadığım için bunu bir işletim sistemi sanıp yanılmışım.

Yazının en sonuna ise Cloud Computing’in belki de en çok işimize (tamam çok yaramayacak ama çok güzel bir teknoloji) yarayacak olan ürününü sakladım. OnLive adı verilen bu sistem tamamen Cloud Computing üzerinde çalışıyor. PC, Mac için ufak yazılımları, Televizyon için çok küçük bir kutucuğu var. OnLive oyuncuları sevindirecek bir servis. Eğer hızlı bir internet bağlantısıyla sunulursa oldukça da başarılı olacak. OnLive kendisi ekstra bir işletim sistemi sunmuyor. Kendi arayüzü var, kendi dükkanı var. Fakat bir işletim sistemi değil bir platform.

Fazla merakta bırakmadan açıklıyorum. OnLive oyuncuların senelerdir çektiği oyun konsolu farkını yok edecek bir sistem. Yani televizyonunuza bağlayacağınız ufak bir aletle anlaşmalı yayıncıların oyunlarını oynayabileceksiniz. Sadece tek kişilik içeriğe değil, çoklu oyunculu içeriğe de erişim sağlanacak. Anlaşmalı firmalar şöyle: EA, Ubisoft, Take-Two, WB Games, Eidos, Nvidia, Atari, Codemasters, Epic Games, THQ ve 2D Boy. Burada da bu platformda yakında bulunacak oyunların bazılarının kısa bir listesi var.

OnLive servisinde oyunlar AppStore tarzı bir yerden satın alınıyor. Demo mahiyetinde ilk birkaç bölüm oynanabiliyor. Oyun satın alındıktan hemen sonra oynanmaya başlayabiliyor. İndirme, kurulum gibi işlemlerle uğraşılmıyor. Sisteme Xbox Live kullanıcılarının kullandığı ödüller de entegre edilebilir. Bu konuda henüz bir şey olmamasına rağmen elbet zamanla bununla ilgili gelişmeler olacaktır.

HDTV’de oyun oynamak için 5 mbit, normal olarak TV, Mac veya PC’de oyun oynamak içinse 1.5 mbit internet bağlantısı gerekiyor. Yani servis burada olursa buradan da bağlanıp kullanılabilir. Fakat şimdilik sadece Amerika Birleşik Devletleri’nde satışa sunulacak olan konsol bence Cloud Computing’e en güzel örnek. Konsol farklılıkları yüzünden oyunlara gıptayla bakmaya son verecek gibi gözüküyor. Tabii Sony’nin kendi geliştirdiği oyunlar, kendi konsollarına “özel” olarak piyasaya çıkan oyunlar bu konsolda oynanamayacaktır. Aynı durum Xbox için de geçerli. Firmalar izin vermezse pek çok oyunu oynayamayacağız. Eh tabii doğal olarak kendi konsollarına özel olarak piyasaya çıkan oyunların bu platforma gelmemesi de çok normal bir durum. Yani OnLive oyun ateşimizi söndürmeyecek fakat azaltacak bir platform.

İşte sevgili okur bir süredir yazmayı planlayıp yazamadığım yazı buydu. 1400 kelimeyi geçerken sizlere daha fazla i

çerik sunacağım fakat dışarıdan. Daha fazla okunacak içerik için (further reading):

Onur Baykal Şahsi Blog » Cloud Computing

Cloud Computing Nedir? Cloud Computing Uygulamaları

Nedir?

Neler Yapılabilir? Ne Olacak?