Onur Baykal Şahsi Blog » Nvidia

Cloud Computing Nedir? Cloud Computing Uygulamaları

Onur Baykal — Wed, 10 Jun 2009 19:03:17 +0000

Çipler küçülüyor, işlemciler hızlanıyor, kartlar ısınıyor. Peki nereye kadar? Nerede okuduğumu hatırlamıyorum ama bilmem kaç nanometreden az çip üretilmesi imkansızmış (5-15 arası bir şeydi sanırım). Şimdiki çipler maksimum mikron boyutunda olduğu için daha yolumuz uzun (uTorrent’in µ’su). Fakat bir yerde elbette tıkanacağız. Tabii o zamanki işlem güçleri bugün hayal edemeyeceğimiz seviyelerde olacaktır (belki platform değişiklikleriyle veya yeni teknolojilerle farklı alanlara sıçramak mümkün. kuantum bilgisayarları mesela. onunla ilgili de bir yazı yazayım). Fakat bugünün teknolojisiyle tek bilgisayarda ulaşılabilecek hız zaten sınırlı. Bunun yerine bilgisayarı birleştirerek çok daha yüksek hızlara ulaşılıyor. Bu bilgisayar kümesi tek bilgisayar gibi davranıp işlemlerinizi görüyor. Buna da cluster, bilgisayar kümesi deniliyor. Yüksek işlem gücü gerektiren işler için kullanılıyorlar. Dünyanın en hızlı bilgisayarı falan da bu yöntemle oluşturuluyor.

Cloud Computing, bilgisayar kümeleriyle karıştırılıyor. Cloud Computing (buna tam bir Türkçe kavram bulamadı(k)m. Tam karşılayan bir şey yok) bu kümeler üzerinde yaşıyor. Fakat tamamen farklı şeyler. Yandaki videoyu izlerseniz Cloud Computing’in ne olduğunu anlayacaksınız. Tabii ben yine de anlatacağım. Sadece bununla da kalmayacağım bazı uygulamaları göstereceğim, neler yapılabilir onu da anlatacağım. Geliştiriciler için de, kullanıcılar için de, firmalar için de (yani herkes memnun) oldukça efektif ve yararlı bir yöntem. Peki ne?

Nedir?

Bugünün bilgisayarları çevrimdışı olarak da çalışabiliyor. Bu çevrimdışı olduğumuz kısımda istediğimiz işlemleri yapabilmek için güçlü donanımları bulunuyor. Oyun oynamak, yazı yazmak gibi işlemler işlem gücü gerektiriyor. Çevrimiçi olduğumuz zamanda ise bir tarayıcı aracılığıyla işlemlerinizin bir kısmını internet üzerinde gerçekleştirebiliyorsunuz.

Bugün internet üzerinden ulaşılabilmek için barındırma “hosting” hizmeti kullanmanız gerekiyor. Sunduğunuz servis zamanla büyüyünce “hosting” yetmemeye başlıyor ve internete yüksek hızlı kablolarla bağlı bilgisayarlar satın alıyorsunuz (veya kiralıyorsunuz). Bunlara sunucu deniliyor. Daha çok kişiye hizmet verebilmek için daha çok bilgisayar alıyorsunuz. Servisiniz için oldukça fazla işlem gücü oluşuyor. Fakat servisinizin gece 1’deki kullanımı ile akşam 7’deki kullanımı bir olmuyor. Doğal olarak düşük kullanım olan saatlerde pek çok sunucunuz boşa çalışıyor. Teknik olarak para kaybediyorsunuz.

Cloud Computing’de ise (video’yu izleyin bence) belirli sunucu sayınız yok. Kullanımınıza göre gerektiği kadar sunucu size sunuluyor. Sunucuları tüm zamanlar kullanmak yerine ihtiyacınız olduğunda kullanıyorsunuz. Böylece hızdan taviz vermeden tasarruf yapmış oluyorsunuz. Ücretlendirme de sunucu kullanımınıza göre yapılıyor. Videoda örnek verildiği gibi bir elektrik sayacı gibi düşünebiliriz. Buradan düşünerek Cloud Computing servisine “değişken küme sunucu” ismini atıyorum. Beğenen alır kullanır.

Cloud Computing’in bizi daha çok ilgilendiren kısmı nasıl çalıştığından çok neler yapılabileceği ve bize gelecekte neler sunacağı. Şimdi bunlara değiniyorum.

Neler Yapılabilir? Ne Olacak?

Aslında bugün farkında olmasak da Cloud Computing’in bize sunduğu servislerden yararlanıyoruz. Google’ın pek çok servisi gelecekte standart haline gelecek yazılımların öncüleri. Gmail’in bizlere çok fazla alan sunmasındaki alametifarika bu. Zaten pek çok kullanıcı doldurmadıklarından dolayı sorun yok. Siz alan kullanmaya devam ettikçe sunuculardan size özel yer ayrılıyor. Böylece herkese teorik olarak 7GB yer sunulmuş oluyor.

Şu an tam olarak Cloud Computing ile çalışan servisler yok. Zaten bu servisler şimdi kullandığımız işletim sistemleri internete taşınıncaya kadar arada kullanacağımız geçiş programları. Hemen anlatıyorum. Kişisel bilgisayarlarımız daha hızlanmak yerine sadece internete girebilecek performansta kalacak. Böylece pil süresiydi kıldı tüydü gibi dertlerimiz olmayacak. İşletim sistemlerimiz internet üzerinde bulunacak ve Cloud Computing ile çalışacak. Oyun oynarken bize daha çok işlem gücü, internette gezinirken daha az işlem gücü sunulacak. Fakat bu işletim sistemini kullanabilmek için demin de belirttiğim gibi sürekli internet bağlantısı gerekiyor. Hem de en yüksek hızlısından. Bağlantı olmadığı zaman işletim sistemi internet üzerinde olan bilgisayarlar “pek” işe yaramayacaktır. Elbette çözüm sunarlar ancak bu bilgisayarlar düşük hızlı olacağı için ve verileriniz internette saklanacağından pek bir şey yapılamaz.

Bu şekilde işletim sistemleri deneyimsiz kullanıcılar için de oldukça kolay olacaktır. Program yükleme, kaldırma bekleme olmadan (veya çok çok az beklemeyle) kurulup kaldırılabilecektir. Uyumluluk, güncelleme, yeni sürüm gibi dertler unutulup gidecektir. Ayrıca Apple AppStore gibi çözümlerle korsan yazılım büyük ölçüde yok olacaktır. Bilgisayar üzerinde kurulu olmayan işletim sistemlerinin bir faydası da aynı işletim sistemine, dosyalara farklı bilgisayarlardan kolayca ve zaman kaybı olmadan ulaşılabileceğidir. Hatta bu işletim sistemlerinin mobil versiyonlarıyla da aynı deneyim yaşanabilir. Pek çok hoş yönü olmasına rağmen internete bağımlı olması bu yöntemin en zayıf noktası.

Bu işletim sistemlerinin denemeleri mevcut. Bir örneği iCloud. Çevrimiçi hizmet veren bu servis neredeyse tamamen bir işletim sistemi. Fakat bu işletim sistemlerinin yol açacağı donanımsal gelişmeler konusunda bir faydası yok. Bu tür gelişmeler Google, Microsoft, Apple… gibi firmaların ürün üretmesiyle meydana gelecektir. Ekran kartı olmayan fakat grafik

işleme yapabilen bilgisayarlar.

Yine iCloud’a benzer şekilde eyeOS da hizmet veriyor. Pek çok işlevi çalışıyor fakat hala genel kullanıma uygun değil. Halen pek çok kişinin internete sürekli ulaşma imkanı yok. Ayrıca halen bu sistemleri efektif kullanabilmek için yeterli internet hızları da yaygın değil. Ayrıca bu işletim sistemlerini çalıştırabilmek için düşük konfigürasyonlu bilgisayarlar yeterli kalmıyor. Windows’tan daha çok kaynak tükettikleri gibi aynı performans/kalite oranını sunamıyorlar. Ayrıca veri güvenliği, firmaların devamlılığı gibi konularda da şüpheler söz konusu. Anlayacağınız daha bir süre çevrimiçi işletim sistemlerimiz olmayacak. Fakat (devrimsel nitelikte bir gelişme olmazsa) buna benzer ve büyük firmalar tarafından geliştirilip sunulan işletim sistemleri görmemiz çok uzak değil.

Tamamen çevrimiçi çalışan bu işletim sistemleri teknolojik yetersizlikler yüzünden geleceğe ertelenmiş olsa da yarı-çevrimiçi olan deneme sürümleri de var. Burada tanıtacaklarım şu an kullanılan Linux üzerine geliştirilmiş ve çevrimdışı olarak da servis verebilen, Ubuntu üzerine geliştirilmiş bir işletim sistemi. Bu işletim sistemi şu an sadece geliştiricilere açık. Çevrimiçi entegrasyonları sıradan işletim sistemlerinden daha iyi olsa da çevrimdışı özelliklerini de yitirmemişler. Tabii düşük donanım istekleri bunlar için de tam olarak geçerli değil (Linux olduğu için pek çok düşük sistemli bilgisayarda çalışacaktır ama çok düşük sistemler olmayacaktır).

Jolicloud yarı-sosyal bir işletim sistemi. Ubuntu tabanlı ama kendi web servisleriyle bağlantılı. Hesap açıyorsunuz ve bu hesapla jolicloud’un kendi sosyal ağında bilgisayarınızda yaptıklarınızla ilgili güncellemeler paylaşabiliyorsunuz. Jolicloud program yükleme aşamasında büyük kolaylıklar getirmiş. Siz yüklemek istediğiniz programı seçiyorsunuz o da otomatik olarak internetten indiriyor ve kuruyor. Müdahale gerektirmiyor (hoş Linux’un kurulum yönetimi de buna oldukça yakın bir şekilde işliyor). Güncellemeler olduğunda işletim sistemi otomatik olarak bu güncellemeleri indiriyor ve kuruyor. Bu işlemleri internet üzerinden gerçekleştirdiğiniz için yarı-çevrimiçi özellik kazanıyor. Fakat yüklediğiniz programları internet üzerinde çalıştırmadığınızdan dolayı tam olarak çevrimiçi olamıyor. Ayrıca internete bağlı olmadığınız zaman da daha önceden kurmuş olduğunuz programları çalıştırabiliyor, bilgisayarınızın hard diskinde depolanmış olan verilere ulaşabiliyorsunuz. Zaten jolicloud’un hedef kitlesi netbook kullanıcıları. Tam olarak bir çevrimiçi işletim sistemi olduklarını da iddia etmiyorlar. Fakat kendi sosyal ağ benzeri yapılarıyla değişik bir konsept sunuyorlar. Bu işletim sistemi geliştiricilere özel kapalı Alpha aşamasında.

Ubuntu One’dan bahsedecektim ama kendisi bir işletim sistemi değil Ubuntu üzerine kurulan bir eklentiymiş. Ubuntu One’ın özelliği bilgisayarınızdaki dosyaları internette size verilen bir alanda depolayıp daha sonra başka bilgisayarlarla senkronize edebilmeniz. Buna benzer servisler zaten mevcuttu. Tam tanıtımı okumadığım için bunu bir işletim sistemi sanıp yanılmışım.

Yazının en sonuna ise Cloud Computing’in belki de en çok işimize (tamam çok yaramayacak ama çok güzel bir teknoloji) yarayacak olan ürününü sakladım. OnLive adı verilen bu sistem tamamen Cloud Computing üzerinde çalışıyor. PC, Mac için ufak yazılımları, Televizyon için çok küçük bir kutucuğu var. OnLive oyuncuları sevindirecek bir servis. Eğer hızlı bir internet bağlantısıyla sunulursa oldukça da başarılı olacak. OnLive kendisi ekstra bir işletim sistemi sunmuyor. Kendi arayüzü var, kendi dükkanı var. Fakat bir işletim sistemi değil bir platform.

Fazla merakta bırakmadan açıklıyorum. OnLive oyuncuların senelerdir çektiği oyun konsolu farkını yok edecek bir sistem. Yani televizyonunuza bağlayacağınız ufak bir aletle anlaşmalı yayıncıların oyunlarını oynayabileceksiniz. Sadece tek kişilik içeriğe değil, çoklu oyunculu içeriğe de erişim sağlanacak. Anlaşmalı firmalar şöyle: EA, Ubisoft, Take-Two, WB Games, Eidos, Nvidia, Atari, Codemasters, Epic Games, THQ ve 2D Boy. Burada da bu platformda yakında bulunacak oyunların bazılarının kısa bir listesi var.

OnLive servisinde oyunlar AppStore tarzı bir yerden satın alınıyor. Demo mahiyetinde ilk birkaç bölüm oynanabiliyor. Oyun satın alındıktan hemen sonra oynanmaya başlayabiliyor. İndirme, kurulum gibi işlemlerle uğraşılmıyor. Sisteme Xbox Live kullanıcılarının kullandığı ödüller de entegre edilebilir. Bu konuda henüz bir şey olmamasına rağmen elbet zamanla bununla ilgili gelişmeler olacaktır.

HDTV’de oyun oynamak için 5 mbit, normal olarak TV, Mac veya PC’de oyun oynamak içinse 1.5 mbit internet bağlantısı gerekiyor. Yani servis burada olursa buradan da bağlanıp kullanılabilir. Fakat şimdilik sadece Amerika Birleşik Devletleri’nde satışa sunulacak olan konsol bence Cloud Computing’e en güzel örnek. Konsol farklılıkları yüzünden oyunlara gıptayla bakmaya son verecek gibi gözüküyor. Tabii Sony’nin kendi geliştirdiği oyunlar, kendi konsollarına “özel” olarak piyasaya çıkan oyunlar bu konsolda oynanamayacaktır. Aynı durum Xbox için de geçerli. Firmalar izin vermezse pek çok oyunu oynayamayacağız. Eh tabii doğal olarak kendi konsollarına özel olarak piyasaya çıkan oyunların bu platforma gelmemesi de çok normal bir durum. Yani OnLive oyun ateşimizi söndürmeyecek fakat azaltacak bir platform.

İşte sevgili okur bir süredir yazmayı planlayıp yazamadığım yazı buydu. 1400 kelimeyi geçerken sizlere daha fazla i

çerik sunacağım fakat dışarıdan. Daha fazla okunacak içerik için (further reading):

Daha Hızlı Flash İçin Adobe ve Broadcom Elele

Onur Baykal — Wed, 03 Jun 2009 09:31:15 +0000

Netbooklardaki flash animasyonlarında belirli bir yavaşlık yaşanıyor. İşlemcinin yanı sıra ekran kartının da ek hızlandırma sağlaması için çalışmalar başladı. Acer Aspire One ve HP Mini 110XP modellerinde bulunan Broadcom Crystal HD video hızlandırıcısı için yapılacak olan özel optimizasyonlarla Flash’ın daha hızlı çalışması sağlanacak. Tabii bu gelişme bir kısım netbooklar için geçerli. N270 Atom işlemcisini kullanan netbooklarda HD video için ekstra çip olmadan bir hızlandırma yapılması mümkün değil. N280 ise HD videolarda daha başarılı.

Bunun yanı sıra Nvidia ve Adobe yine Flash optimizasyonu için birlikte çalışacaklar. Nvidia kullanan sistemlerin yanında, Tegra kullanan netbook ve MID’ler için de optimizasyonlar söz konusu olacak. Aslında buradan Flash’ın pek çok sistemde düşük performanslı çalıştığını çıkarabiliriz. Yani ben öyle anladım. Eğer Adobe daha geniş çalışarak sistemler için özel optimizasyonlar yaparsa daha hızlı Flash görebiliriz. Zaten el cihazları için bir optimizasyon gerekiyor. Pek çok cep telefonu veya internet cihazı halen Flash dosyalarında büyük problemler yaşıyor. Adobe’un AIR’de yaptığı gibi Flash’ı da ellerinden geldiği kadar multi platform yapması gerekiyor. Yoksa Microsoft Silverlight ile arkadan gelip piyasayı süpürebilir.

Nvidia Ion : Gittikçe Küçülen Bilgisayarlar

Onur Baykal — Mon, 20 Apr 2009 19:35:28 +0000

Bilmem hatırlar mısınız eskiden 10x10x8 cm boyutlarında küçük bilgisayar haberleri olurdu. Linux ile çalışan prize takıldığında ufak bir şarj aleti gibi olan bu bilgisayarlar nedense hiç yaygınlaşmadı. Büyük bir olasılıkla işlem gücü yetersizliği ve kullanım yeri olmamasından dolayıdır. Fakat teknoloji geliştikçe bilgisayarlara olan ihtiyacımız giderek artıyor (Fibonnacci dizisi şeklinde olduğuna inanıyorum. büyük bir olasılıkla da öyledir). Cebimizde taşıdığımız cep telefonunun veya müzik çaların işlem gücü 40 yıl önce aya gönderilen bilgisayarlardan daha fazla (aslında döneminde daha güçlü işlemciler olduğu halde daha iyi bilindiği için eski işlemciler de kullanıyormuş. mesela mars araçlarında intel 8088 çipleri varmış. hem doğa koşullarına daha dayanıklı hem de mühendisler içini dışını biliyorlar artık). Bu inanılmaz gelişmeler üretimin daha hassas (şu an 32nm. üretim yapılabiliyor 22nm. üzerinde çalışmalar başlamış) yapılabilmesiyle daha küçük çiplerin daha büyük işleri daha az elektrik ile başarabilmesinden kaynaklanıyor. Bunun etkilerini hayatımızda görüyoruz. Daha işlevsel cep telefonları, işlem gücü artık dizüstü bilgisayarlar, el oyun konsolları, taşınabilir müzik çalarlar… Gelmek istediğim nokta başladığım nokta. Yani küçük bilgisayarlar.

İşler Intel’in 45 nm. ile işlem gücü düşük (boyutuna göre yüksek) ucuz bir işlemci üretmesiyle başladı (meşhur Atom). Bu işlemci ile üretilecek bilgisayarlar hem daha az elektrik harcayacak hem de daha küçük boyutlarıyla daha taşınabilir olacaklardı. Asus’un Eee’si ile netbook furyası başladı. İnsanların düşük performans için fazla para vermesi şirketlerin hoşuna gitti. Bu da bu teknolojinin geliştirilmesine neden oldu. Atom’un ilk modelleri HD videoları oynatamıyordu. Dahili Intel ekran kartıyla gelen netbooklar işlemcinin HD desteği sunmaması nedeniyle de eleştirildi. İşte Nvidia Ion çözümü burada ortaya çıktı. Atom işlemciyle çalışan ve içinde 450 MHz hızında çalışan bir GeForce 9400 olan bu çipset HD video oynatmanın yanında normalde kullanılan anakart tasarımından farklı olarak tamamen ufak boyuta ve performansa yönelik bir ürün. Tabii bu çipset biz kullanıcılara yönelik değil. Üreticileri hedef alan bir ürün olduğundan desteklediği parçalarda oldukça sınırlı. Zaten Nvidia Ion’u çok fazla görmeyeceğiz(ileride açıklayacağım).

DirectX 10 desteği ile Atom işlemcisine HD videoları oynatabilme yetisi kazandırılmış. SATA girişi ve HDMI çıkışı var. Aslında Ion’un sitesinde (bkz. Nvidia Ion) Ion’un kullanım alanları performans ve ücret olarak gösterilmiş. Tam boyut dizüstü bilgisayarlarda kullanımından bahsedilmiş fakat aslında hiçbir üreticinin buna girişmeyeceği bariz. Netbook’larda belki görebiliriz ama bunlar 9 inçten küçük ekranlılarda olacaktır. Asıl kullanım alanları ise hepsi bir arada bilgisayarlar ve Small Form Factor isimli bilgisayarlar. Yani video izlemek için kullanılan bilgisayarlar. Ben hepsi bir arada bilgisayarlar gibi televizyonlar çıkmasını da bekliyorum. Bu tarz aletlerde Nvidia Ion oldukça yeterli olacaktır.

Fakat Intel, Nvidia’nın yoluna taş koyuyor. Atom işlemcilerinin yenilerinde HD video oynatma özelliği, çift çekirdek, daha yüksek işlem gücü ve daha düşük enerji kullanımı vaadediliyor. Bu durumda Nvidia Ion’un boyuttan başka bir avantajı kalmayacaktır. Belirtmeyi unuttuğum birşey ise Nvidia Ion’un pasif soğutmayla yetinebilmesi. Aslında bu kullanım alanlarını arttırıyor. Dediğim gibi HD uyumlu televizyonun içinde gelen ufak bir Nvidia Ion televizyondan beklentilerimizi arttırabilir.