Herhangi bir proje sıfırdan geliştirileceği zaman genellikle nereden başlanacağı doğru belirlenmez. Bunun nedeni kodlama işlemi esnasında hangi pattern (desen, örüntü) kullanılacağı bilinmediğindendir. Birden fazla kişinin üzerinde çalıştığı projelerde bu sorun (bence) daha belirgindir. Eleman başına düşen kısımın nasıl geliştirileceği (belirtilmediyse) tamamen geliştiriciye bağlıdır. Bu ve bunun gibi sorunlar yaşamamak için biz bilgisayar mühendislerine belirli patternler öğretilir. Öğrenirken pek anlaşılır ve mantıklı gelmese de uygulaması bunun tamamen zıttıdır. Pek çok işlemi kolaylaştırmak için sıkça patternler ve frameworkler kullanılır. Öncelikle framework nedir bundan bahsedeyim daha sonra da MVC’ye ucundan dokunayım.
Framework çeviri olarak çatı veya çerçeve olarak kullanılsa da bence tam olarak anlamını karşılamıyor. Terim olarak belirli bir pattern üzerine kurulmuş, belirli temel kodlamaları yapılmış ve geliştiricinin bazı yaygın fonksiyonları kolayca kullanmasını sağlayan yapılardır. Çoğunlukla MVC (Model-View-Controller) Pattern üzerine kurulmuş Frameworkler popüler ve kullanım olarak kolaydır. Web tabanlı projeler için daha uygun olmasına rağmen masaüstü yazılımları için de kullanılabilecek olan Frameworkler var. Ben MVC Pattern ile CakePHP ile tanıştım. Açıkçası öğrenme aşaması hem kolay oldu hem de mantığı çok iyi kavrattı.
Model-View-Controller Pattern
MVC hayatı kolaylaştıran bir pattern. Ögelerinin baş harflerinden oluşuyor.
Model, veritabanı ile ilgili işleri hallediyor. Bu neredeyse bir scriptin veritabanı ayarlarını ayarlamak kadar kolay. Veritabanı tabloları oluşturulduktan sonra Model gerekli bilgilerle dolduruluyor ve Frameworkünüz veritabanı bağlantısını otomatik olarak sağlıyor. Veritabanı doğrulamaları da buradan yapılıyor. Frameworke göre bazı değişiklikler olsa da genellikle birbirlerine benziyorlar.
View, kullanıcıya yansıtılacak olan şeylerin belirlendiği öge. Burada program kodundan çok HTML oluyor. Elbette veritabanından alınan verileri yazdırmak için kod kullanılıyor ama burada oldukça az olarak kod kullanılıyor. Kod kullanımı da oldukça sınırlı. Öntanımlı metotlar dışında dilin kendi kodları kullanılabiliyor. Frameworklerin View’da kullanılabilecek olan metotları genellikle belli ve çok daha sınırlı oluyor.
Controller, işlemlerin yapıldığı öge. Burada metotlar, View’a ne gönderileceği, veritabanı işlemleri (CRUD, create, read, delete, update) yazılıyor. Projenizin bel kemiği Controller kısmı. Geliştirme işleminin çoğu da burada oluyor. İşlem gücü gerektiren şeyler de Controller üzerinden gerçekleştiriliyor.
Anlattıklarım pek açık gelmediyse yandaki resim biraz daha açıklayıcı olabilir. Tabii o resim PHP için (hatta internet bazlı Frameworkler için diye genelleyebiliriz) yapılmış.
MVC Frameworklerinin kolaylığı, veritabanı işlemlerinin kolay olması, sık gerçekleştirilen işlemlerin metot olarak önceden tanımlanmış olması, Framework yeterli olmadığı zaman kullanılan dille eklemeler yapılabilmesi, farklı görevleri olan kodların ayrı olması ve böylece işlerin kolaylaşması, eklenti desteği, javascript, ajax kullanımının kolaylaştırılması… olarak sıralanabilir. Bahsetmediğim bir durum ise bazı MVC Frameworklerde dosya isimlerinin serbest olmaması. Örneğin CakePHP‘de dosya isimleri şu şekilde: veritabanı tabloları çoğul, o tablonun Modeli tekil, Controllerı çoğul ve sonunda “_controller” etkli, Viewü ise Controllerda tanımlanan metot ismiyle aynı olmak zorunda. Karışık gelebilir ama gerçekten çok zor değil. Tabii bu her Frameworkte böyle değil.
CakePHP‘den sonra Ruby on Rails‘i de merak ettim. Sonuçta büyük projelerde yaygın olarak kullanılan MVC Frameworkü Ruby on Rails. Twitter, Xing, Shopify, Github, Lighthouse… gibi büyük servisler Ruby on Rails ile yazılmış. Ruby on Rails, Ruby programlama dilini kullanıyor. Ruby insanların okuyup kodun ne yaptığını anlayabileceği dillerden biri. Gerçekten sizi kendine hayran edecek özellikleri var. Python’a oldukça benziyor. Ruby on Rails konusunda şimdilik çok fazla bir şey söyleyemiyorum çünkü ben de hala tam olarak öğrenmiş değilim. Belki gün gelir Rails ile ilgili bir yazı da yazarım.
Bazı MVC Frameworkler ve Dilleri
CakePHP – http://www.cakephp.org – PHP
Zend Framework – http://framework.zend.com – PHP
Symfony – http://www.symfony-project.org/ – PHP
Ruby on Rails – http://rubyonrails.org/ – Ruby
Cocoon – http://cocoon.apache.org/ – Java
JavascriptMVC – http://www.javascriptmvc.com/ – JavaScript
CodeIgniter – http://codeigniter.com/ – PHP
Django – http://www.djangoproject.com/ – Python
CppCMS – http://cppcms.sourceforge.net/wikipp/en/page/main – C++
Gazze’ye yardım giremiyor, bizim ülkeye de YouTube. Yine ayarlarla oynamışlar. YouTube’u kapatalım derken Google Docs, Google Charts ve Google Analytics de patlamış. Bravo valla. İşleri güçleri yok bizim kötü şeyler görmememiz için uğraşıyorlar. Neyse şimdilik bu çözümü uygulayın, daha işe yarar bir şey bulursam tekrar yazarım.
Dizüstü bilgisayarımı bağlayabileceğim herhangi bir monitörüm yok. Ancak iki tane dizüstü bilgisayarım var ve bunları bir arada kullanmak çok verimli olurdu doğrusu. Bu düşünceden yola çıkarak – hadi gerçeği açıklayayım. Mass Effect 2′yi yatarak oynayabilmek için gidip kablosuz klavye almak yerine diğer dizüstü bilgisayarımı kablosuz klavye olarak kullanmaya çalıştım. Google’da yaptığım kısa bir aramadan sonra yanılmıyorsam 5. sonuçta aradığımı buldum. Synergy. O kadar hoşuma gitti ki bahsetmeye karar verdim. Neredeyse monitör bağlamış gibi kullanıyorum bilgisayarlarımı ve aralarında hiçbir fiziksel bağ yok. Mükemmel. Synergy birden fazla platform destekliyor. Linux kurulu laptopunuzu Windows kurulu masaüstü bilgisayarınızı kontrol etmek için kullanabilirsiniz. Bu programı sadece klavye ve fare özellikleri olan bir uzaktan bağlantı gibi düşünün.
Aşağıdaki ekrana gelene kadar Suivant (Devam Et) butonuna basın.
GMail’in ana ekranından Ayarlar kısmını seçiyoruz. Ben İngilizce kullanıyorum o yüzden menü isimleri arasında farklar olabilir.
Gelen pencereden hesaplar ve içeri aktarma sekmesine geçiyoruz. Bu sekmede diğer mail hesaplarından arkadaşlarınızın e-posta adreslerini aktarabilir, diğer e-posta hesaplarınızı ekleyebilir ve kontrol edebilirsiniz.
